Кыргызстандагы санариптик укуктар үчүн көз карандысыз коалиция КыргызчаРусскийEnglish
«Айкын Санарип» коалициясы

Адам укуктарына негизделген санариптик Кыргызстан

Биз сөз эркиндигин, контентти адилет модерациялоону жана интернеттеги жеке маалыматтарды коргоо үчүн жарандык коомду, көз карандысыз медианы, академиялык чөйрөнү жана технология адистерин бириктиребиз.

0 млн
интернет колдонуучу — калктын 88,5%
DataReportal, Digital 2026
0 млн
социалдык тармак колдонуучу, бир жылда +32%
DataReportal, Digital 2026
2024
TikTok 2024-жылдын апрелинен бери бүт өлкөдө бөгөттөлгөн
Akchabar, 2026
0/100
интернет эркиндигинин индекси — «жарым-жартылай эркин», мурда 47 болчу
Freedom House, 2026
Талдоо жана изилдөөлөр

Изилдөө темалары

Кыргызстандын коомдук турмушунун басымдуу бөлүгү бир нече глобалдык платформада өтөт. Алардын эрежелери алыста жазылат — кыргызча сейрек.

Бардык изилдөө темалары
Көңүл чордонунда

Кыргызча пост кантип модерацияланат

Кыргыз тили — ресурсу аз тил: модерация системаларын үйрөтүү үчүн белгиленген маалымат аз. Платформалар көбүнчө тилдер аралык өткөрүүгө таянышат — англис же орус тилинде үйрөтүлгөн моделдерди кыргызча текстке колдонушат.

1

Пост жарыяланат

Кыргызча, көбүнчө орусча сөздөр, сленг жана жергиликтүү түшүнүктөр аралаш.

2

Автоматтык текшерүү

Ресурсу көп тилдер үчүн түзүлгөн классификаторлор, кээде машиналык котормо аркылуу.

3

Контекст жоголот

Ирония, идиомалар жана жашыруун жек көрүү тили туура эмес түшүнүлөт же такыр байкалбайт.

4

Жергиликтүү модератор жок

Бир дагы ири платформанын аймакта кыргыз тилдүү модераторлору жок.

Жетишсиз модерация

Куугунтук, доксинг жана уюштурулган чабуулдар кайра-кайра даттанууга карабай интернетте кала берет.

Ашыкча модерация

Мыйзамдуу пикирлер, журналистика жана саясий талкуулар жаңылыштык менен өчүрүлөт, ал эми апелляциялар адамга сейрек жетет.

Булактар: Center for Democracy & Technology, «Content Moderation in the Global South», 2025; «Айкын Санариптин» улуттук изилдөөсү, 2026.

Санариптик чөйрө сандар менен

Өлкө онлайн — ал эми эркин сөз үчүн мейкиндик тарып баратат

Бардык маалыматтар

Кыргызстандын аудиториясына ким жетет

Платформалар боюнча жарнамалык камтуу, 2025-жылдын аягы

Булак: DataReportal / Kepios, Digital 2026: Kyrgyzstan. Жарнамалык камтуу активдүү колдонуучулардын санына барабар эмес.

Социалдык тармак колдонуучулары көбөйүүдө

Социалдык тармактардагы активдүү профилдер, млн

Янв 2024Янв 20252025-ж. аягы

Булак: DataReportal, Digital 2024–2026: Kyrgyzstan.

Иш-чаралар

Акыркы иш-чаралар

Баарын көрүү
Экспертиза

Биздин экспертиза — сиз үчүн

Кыргыз контекстин билген команданын тренингдери, изилдөөлөрү, саясат экспертизасы жана консультациялары.

Бардык кызматтар
Мүчөлөр

Коалициянын курамы

Бардык мүчөлөр

Коалицияга кошулуу

Биздин миссиябызды жана принциптерибизди бөлүшкөн уюмдарды жана көз карандысыз эксперттерди чакырабыз.

Биз жөнүндө

Көз карандысыз көп тараптуу коалиция

«Айкын Санарип» — Кыргызстанда коопсуз, ачык жана туруктуу санариптик мейкиндик үчүн өнөктөштүк аянтча. Биз сөз эркиндиги, санариптик укуктар, онлайн коопсуздук, контентти модерациялоо жана жоопкерчиликтүү технологиялар боюнча диалог жана экспертиза аянтчасыбыз.

Биз жөнүндө

Коалициянын түзүлүү тарыхы

2022

Зарылдык жаралды

Онлайн коркунучтардын көбөйүшү жана медиага басым нейтралдуу эксперттик аянтчага суроо-талап жаратты.

2025

Демилге

КЭУлар, медиа эксперттер жана санариптик укуктарды коргоочулар концепцияны иштеп чыкты.

Апр 2026

Жобо кабыл алынды

Башкаруу органдары жана Этика кодекси бекитилди.

Июн 2026

Расмий ишке киргизүү

Бишкекте ачылыш форуму жана сөз эркиндиги менен контентти модерациялоо боюнча биринчи улуттук изилдөө.

Окт 2026

Алгачкы позициялар

ЖИ этикасы жөнүндө жобонун долбооруна талдоо жана Байкоочу кеңешке коомдук комментарий.

Стратегия

Миссия

Кыргыз Республикасында адам укуктарын, сөз эркиндигин жана маалыматка бирдей жетүүнү камсыз кылган коопсуз, туруктуу, ачык, этикалык жана инклюзивдүү санариптик чөйрөнү калыптандырууга көмөктөшүү.

Көз караш

Кыргызстандын тилдерин жана маданиятын эске алган, колдонуучуларды онлайн зомбулуктан жана дезинформациядан коргогон, мамлекет жана платформалар кулак салган көз карандысыз эксперттик үнү бар коопсуз жана эркин санариптик чөйрө.

Принциптер

Биздин баалуулуктар

01

Көз карандысыздык жана ыктыярдуу катышуу

02

Көп тараптуу диалог жана инклюзивдүүлүк

03

Ачыктык жана отчеттуулук

04

Гендердик сезимтал мамиле

05

Адам укуктарынын артыкчылыгы

06

«Зыян келтирбе»

Биз жөнгө салуучу орган эмеспиз. «Айкын Санарип» контентти бөгөттөбөйт, цензура кылбайт жана мамлекеттин же платформалардын милдеттерин алмаштырбайт. Коалиция эч бир саясий топтун же технологиялык компаниянын кызыкчылыгын көздөбөйт.

Стратегиялык максаттар

Коалиция өз миссиясын ишмердүүлүктүн төрт багыты аркылуу ишке ашырат.

Биздин ишмердүүлүк

Башкаруу

Коалициянын түзүмү

Жогорку орган — Жалпы чогулуш: чечимдер консенсус менен, ал болбосо добуш берүү менен кабыл алынат, ар бир мүчө уюмдун бир добушу бар. Катчылык күнүмдүк ишти координациялайт, Этика комиссиясы көз карандысыздыкты камсыз кылат.

Жобо (PDF)Этика кодекси (PDF)

Адамдар

Катчылык

Жалпы чогулуш тарабынан ротация менен бир жылга шайлануучу координациялоочу орган.

Этика комиссиясы

Мүчөлүккө арыздарды, аффилирленүү жана кызыкчылыктар кагылышуусу маселелерин караган көз карандысыз орган.

Коалициянын мүчөлөрү

Уюмдар — юридикалык жактар

Алгач коалицияга мүчө уюмдар, андан кийин жеке катышуучулар көрсөтүлгөн.

Бардык катышуучулардын профилдери

Катышуучулар — жеке жактар

Байланыш

Коалициянын байланыштары

Коалиция, мүчөлүк жана кызматташуу боюнча бизге жазыңыз.

aikynsanarip@gmail.com

Талдоо жана изилдөөлөр

Талдоо жана изилдөөлөр

Санариптик укуктар, контентти модерациялоо жана технологиялар боюнча тематикалык талдоо. Статистика жана көрсөткүчтөр санариптик чөйрөнүн серебинде өзүнчө берилген.

Изилдөөлөр жана эксперттик позициялар

Салымдар трекери

IDСалымДарек ээсиКүнүАбалы
Санариптик чөйрө сандар менен

Кыргызстандын санариптик мейкиндиги сандарда

Байланыш, платформалар, эркиндиктер жана укуктук негиз — эл аралык булактардын маалыматы боюнча. 2026-жылдын ноябрында жаңыланды.

Байланыш

Дээрлик баары онлайн

Булак: DataReportal / Kepios, Digital 2026: Kyrgyzstan (2025-жылдын аягындагы маалымат). Мобилдик туташуулар калктан көп, анткени көптөр бирден ашык SIM-карта колдонушат.

Платформалар

Instagram үстөмдүк кылат. TikTok бөгөттөлгөн.

Социалдык тармактардын өсүшүн дээрлик толугу менен Instagram камсыз кылат. TikTok балдарды коргоо жүйөсү менен 2024-жылдын апрелинен бери расмий бөгөттөлгөн; көптөр VPN аркылуу киришет, ошондуктан анын аудиториясы расмий статистикада көрүнбөйт.

Платформалар боюнча жарнамалык камтуу

DataReportal, Digital 2026. Xтин камтуусу бир жылда болжол менен эки эсе азайды.

Чоңдорду (18+) камтуу

DataReportal, Digital 2026.

Эркиндиктер

Эл аралык индекстер

Укуктук негиз

2021-жылдан берки негизги өзгөрүүлөр

Бир катар мыйзамдар сайттарды бөгөттөө, пикир үчүн айып салуу жана ЖМКны көзөмөлдөө негиздерин кеңейтти, ал эми жаңы Санариптик кодекс жеке маалыматтарды коргоо эрежелерин жаңылады.

Сөз жана ЖМКМаалымат жана инфраструктура
Булактар

Маалыматтар кайдан алынган

    Иш-чаралар

    Иш-чаралар

    Коалициянын жана анын мүчөлөрүнүн форумдары, тренингдери жана ачык талкуулары.

    Коалициянын иш-чаралары

    Биздин ишмердүүлүк

    Ишмердүүлүк багыттары

    Медиасабаттуулук, платформалар менен диалог, изилдөөлөр жана жоопкерчиликтүү ЖИ — коалициянын төрт иш багыты.

    Иш-чаралар

    Коалициянын иш-чараларынын отчёттору жана материалдары.

    Бардык иш-чаралар
    Китепкана

    Материалдар жана басылмалар

    Коалициянын мүчөлөрүнүн жана өнөктөштөрүнүн изилдөөлөрү, сунуштары жана окуу материалдары.

    Табылган материалдар:

    Иш-чаралар / Иш-чаралар
    Медиа жана маалыматтык сабаттуулуктун глобалдык жумалыгы 2026

    Ойлон. Текшер. Катыш.

    Жек көрүү тили, сөз эркиндиги жана фейктерди таануу боюнча студенттик форум — 2026-жылдын 30-октябры, И. Арабаев атындагы КМУ, Бишкек.

    Жыйынтыгы

    As part of Global MIL Week, the Aikyn Sanarip coalition and the Aikyn Sanarip Coalition hosted a forum for students at Arabaev Kyrgyz State University. Participants debated where criticism ends and hate speech begins, heard findings from two studies on freedom of expression and digital content in Kyrgyzstan, and tested their skills in a team quiz on fakes and AI-generated content.

    __катышуучу
    2изилдөөнүн презентациясы
    __квиздеги команда

    «Хейт же хейт эмес?» — студенттер кантип добуш беришти

    Социалдык тармактардагы үч чыныгы пост боюнча телефондон добуш берүү

    Пост 1
    __%
    Пост 2
    __%
    Пост 3
    __%

    Программа

    13:00–13:30Каттоо, саламдашуу кофеси
    13:30–13:45Ачылышы
    Samat Zhumaliev, Vice-Rector for Academic Affairs, Arabaev Kyrgyz State University · Aibek Askarbekov, Director, Aikyn Sanarip Coalition
    13:45–14:00Интерактив «Хейт же хейт эмес?» — үч чыныгы пост боюнча телефондон добуш берүү
    14:00–14:30Изилдөө: «Кыргызстандагы сөз эркиндиги жана контентти модерациялоо»
    Эльмира Токтогулова, Медиаконсалтингди өнүктүрүү фондунун директору
    14:30–15:00Изилдөө: «Behind the Screens» — контент авторлорунун көйгөйлөрү, маалымат алуу адаттары, сөз эркиндигинин стандарттарын билүү
    Камила Усманова, IDEA Central Asia
    15:00–15:45Кофе-брейк
    15:45–17:15«Ишенбе — текшер!» командалык квизи: фейктер жана ЖИ контенти, колдонуучулардын укуктары, интернеттеги жеке маалыматтар
    17:15–17:25Сыйлоо жана жабылышы

    Сүрөттөр

    Экспертиза

    Кыргыз контекстин терең билген экспертиза

    Биз ЖОЖдор, КЭУлар, медиа, эл аралык уюмдар, технологиялык компаниялар жана мамлекеттик органдар менен иштейбиз. Кызматтардан түшкөн каражат коалициянын көз карандысыз ишин колдойт.

    Кантип иштейбиз

    Суроодон натыйжага чейин

    Суроо

    Тапшырма, аудитория, тил жана мөөнөт тууралуу айтып бериңиз.

    Сунуш

    Мүчө уюмдардан эксперттерди тандап, иштин көлөмүн жана бюджетти жөнөтөбүз.

    Макулдашуу

    Программаны, натыйжаларды жана шарттарды макулдашабыз.

    Аткаруу

    Тренинг, отчёт же корутунду — пикир алмашуу жана баалоо менен.

    Экспертиза суроо

    Долбооруңуз тууралуу айтып бериңиз

    Бир нече жумуш күнүнүн ичинде формат, команда жана баа боюнча сунуш менен жооп беребиз.

    aikynsanarip@gmail.com

    aikynsanarip@gmail.com дарегине кат даярдайбыз. Аны өз почтаңыздан жөнөтөсүз.

    Мүчөлөр

    Коалициянын мүчөлөрү

    КЭУлар, көз карандысыз медиа жана фактчекерлер, медиа сабаттуулук боюнча уюмдар жана академиялык чөйрө — ошондой эле санариптик укук, адам укуктары, медиа талдоо жана технологиялар боюнча көз карандысыз эксперттер.

    Байланыштар

    Уюм менен түз байланышыңыз

    Кошулуу

    Мүчө болуңуз

    Уюмдар добуш берүү укугу менен кошулат (ар бирине бир добуш). Көз карандысыз эксперттер жумушчу топторго жана иш-чараларга добуш берүү укугусуз катышат.

    Арыз

    Форманы толтуруп, кеминде эки мүчөнүн сунушун тиркеңиз.

    Милдеттенме

    Миссияга, принциптерге жана Этика кодексине макулдугуңузду ырастап, кызыкчылыктар кагылышуусунун жоктугу жөнүндө декларацияга кол коюңуз.

    Кароо

    Этика комиссиясы арызды карайт.

    Чечим

    Кабыл алуу жөнүндө чечимди Жалпы чогулуш кабыл алат.

    Арыз

    Суроолоруңуз барбы? Бизге жазыңыз:

    aikynsanarip@gmail.com

    aikynsanarip@gmail.com дарегине кат даярдайбыз. Аны өз почтаңыздан жөнөтөсүз.